کفش ملی یکی از نوستالوزی های خاص تهرانی ها در قدیم است. کفشی با نشان فیلی در حرکت که در بیشتر خاطرات تهرانی های قدیم همچنان رد پای خود را حفظ کرده است. نخستین فروشگاه کفش ملی در میدان قیام ضلع شمال غربی راه اندازی شد. ساختمانی با معماری پهلوی اول که بخش قابل توجهی از ضلع شمال غربی میدان را به خود اختصاص داده است. ساختمانی که سال گذشته به دلیل ناایمن بودن بنا، دستور تخریب آن از سوی شهرداری تهران داده شد و اگر اعتراض کارشناسان حفظ بناهای تاریخی و پیگیری های رسانه ها نبود، زیر ضربات کلنگ ماموران شهرداری قامتش به زمین می رسید.
کد خبر: ۸۹۰۹۴
تاریخ انتشار: ۴۶ : ۲۰ - ۱۸ دی ۱۳۹۷

به گزارش تیتر شهر: هر چند این روزها با ورود کفش های چینی و ترکیه ای بازار کفش ملی کسات شده و تنها قدیمی ها به سراغ این کفش به صرفه و مقاوم می روند، اما همچنان کفش ملی در خاطرات نوستالوزیک ایرانی ها و به ویژه تهرانی ها جای خود را حفظ کرده است.


کفش ملی توسط رحیم ایروانی دهه 1330 پس از سفر به چکسلواکی بنیانگذاری شد. ایروانی در این سفر دو کارشناس خارجی را با یک دستگاه اتوکلاو وارد ایران کرد و تولید اولین کفش ساخت وطن را با 35 کارگر در کارخانه ای به وسعت 700 متر مربع در منطقه مهرآباد تهران شروع کرد. بعد از ورود ماشین های دوخت به ایران نیز تنها از پارچه های ایرانی برای تولید کفش ملی استفاده کرد. در آن زمان رقبای کفش ملی تنها کفش هایی بودند که از چکسلواکی وارد کشور می شدند. اما تلاش ایروانی باعث شد تا در اواخر دهه 50 محصولات کفش ملی به کشورهایاروپای شرقی و شوری صادر می شد.

 

قامت لرزان بنای تاریخی کفش ملی در انتظار تصمیم نهایی میراث فرهنگی / ایمن سازی ساختمان کفش ملی در گرو توافق مالکان/ بی توجهی میراث فرهنگی به ایمن سازی ساختمان های تاریخی ناایمن


در حال حاضر نخستین ساختمان فروشگاه کفش ملی در میدان قیام منطقه 12 حال و روز خوشی ندارد. ناایمن بودن این ساختمان قدیمی که آجر چینی ها و نوع طراحی بام آن از نظر معماران به زمان پهلوی اول باز می گردد، باعث شد تا در سال گذشته طبق تصمیمی که در کمیته ایمن سازی بناهای ناایمن منطقه 12 گرفته شد، حکم به تخریب این ساختمان 85 ساله صادر شود.


آبان ماه سال گذشته بود که به دلیل ناایمن بودن این ساختمان و همچنین عدم ثبت این بنای تاریخی در فهرست آثار گرانبهای پایتخت، طبق نظر کمیته رفع خطر تصمیم گرفته شد تا حکم تخریب برای آن صادر شود.


مالکان سرقفلی این ملک اعتقاد دارند زمانی که دستگاه حفاری خط 7 مترو تهران به میدان قیام رسید، لرزه های این دستگاه باعث شد تا آسیب های جدی ای به این بنا برسد. همچنین با توجه به محل استقرار این ساختمان در نبش میدان بهترین موقعیت را برای تبدیل آن به ایستگاه مترو داشت. اما بعد تصمیم تغییر کرد و این ساختمان ناایمن تر از گذشته به حال خود رها شد.

 

قامت لرزان بنای تاریخی کفش ملی در انتظار تصمیم نهایی میراث فرهنگی / ایمن سازی ساختمان کفش ملی در گرو توافق مالکان/ بی توجهی میراث فرهنگی به ایمن سازی ساختمان های تاریخی ناایمن


در آن زمان شهردار وقت منطقه 12 بر این باور بود که امکان مقاوم‌سازی این بنا وجود ندارد و از سوی دیگر هزینه مقاوم‌سازی ساختمان معادل هزینه بازسازی است به همین دلیل اگر این بنا به طور کامل تخریب و دوباره با رعایت اسلوب معماری گذشته ساخته شود، بهتر است تا اینکه بنای کفش ملی به همین شکل مقاوم سازی شود.


موقعیت خاص تجاری بنای کفش ملی هم وسوسه بر انگیز بود چرا که یکی از خواستگارهای پر و پا قرص این بنا رستوران قدیمی هانی است که درست در مجاورت آن قرار دارد.


آبان ماه سال گذشته بود که همزمان با اوج گیری نهضت ایمنی سازی ساختمان های ناایمن در منطقه 12 خبر تخریب این بنا در رسانه ها منتشر شد آن هم در شرایطی که هم سازمان میراث فرهنگی و هم مدیرکل بافت های تاریخی معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران با انجام این حکم مخالف بودند.


بعد از جلوگیری از تخریب نخستین فروشگاه کفش ملی، تصمیم بر این شد تا مالک و مستاجران اقدام به ایمن سازی و مرمت این ساختمان قدیمی کنند.

30 نامه اخطار از سوی شهرداری منطقه 12 به این افراد ارسال شد، اما عدم توجه جدی سازمان میراث فرهنگی به تعیین روش مقاوم سازی از یک سو و از سوی دیگر اختلافی که بین مالکان سرقفلی و مالکان عرصه این ملک به وجود آمده باعث شده تا نه تنها ایمن سازی این ملک با تاخیر روبه رو شود، بلکه بسیاری از مستاجرانی که سال ها در واحدهای تجاری این ملک چه در طبقه اول و چه در طبقه دوم کار می کردند، یک سال و نیم بی کار شوند.

 

قامت لرزان بنای تاریخی کفش ملی در انتظار تصمیم نهایی میراث فرهنگی / ایمن سازی ساختمان کفش ملی در گرو توافق مالکان/ بی توجهی میراث فرهنگی به ایمن سازی ساختمان های تاریخی ناایمن

مثل آقای مولا پناه که مالکیت سرقفلی 120 متر از طبقه دوم این بنا را برعهده داشت و به قول خودش 7 سر عائله را از درآمدی که از کار تعمیر دستگاه های فرز به دست می آورد، نان می داد...« نزدیک به دو سال است که به دلیل ناایمن بودن این بنا مجبور شدیم ساختمان را ترک کنیم... چند ماهی شهردار ناحیه 3 منطقه 12 فضایی را به ما دادند تا وسایل کارمان را به آنجا منتقل کنیم که آنجا هم آنقدر ناامن بود که کلی از ابزارهای کار مرا معتادها دزدیدند...»


به غیر از این مولاپناه که در مدت یک سال و نیم اخیر نه کاری دارد و نه می تواند از خجالت زن و بچه خود درآید، 4 نفر مستاجر به همراه دو مالک عرصه نیز حضور دارند. نماینده کفش ملی اعتقاد دارد که یکی از دلایل تاخیر در مرمت این بنا، خواسته های مالک دیگر این ملک یعنی رستوران هانی است که می خواهد با تخریب این بنا و ساخت مجدد آن رستوران خود را گسترش دهد.

حتی در جریان بازدید دیروز علی محمد سعادتی شهردار منطقه 12 یک بار دیگر به این موضوع نیز اشاره شد که شهردار منطقه نیز آب پاکی را روی دست دو مالک ریخت و گفت: با تخریب این بنا هیچ پروانه ساختی به متقاضیان برای ساخت مجدد داده نمی شود.

 

قامت لرزان بنای تاریخی کفش ملی در انتظار تصمیم نهایی میراث فرهنگی / ایمن سازی ساختمان کفش ملی در گرو توافق مالکان/ بی توجهی میراث فرهنگی به ایمن سازی ساختمان های تاریخی ناایمن


اما حرف های مالک رستوران هانی نیز شنیدنی بود. وی نیز اعتقاد داشت که ناایمن بودن این بنا و فرونشست هایی که این بنا دارد، باعث شده تا به ساختمان رستوران هانی نیز آسیب های جدی ای وارد شود. یکی از دلایل این تاثیرگذاری نیز وجود یک پاه قنات در محدوده تحت مالکیت کفش ملی است که باعث شده تا ساختمان رستوران هانی نیز نشست کرده و حتی ترک های بزرگی بر دیوارهای آن پدیدار شود.


آنطور که شهردار منطقه 12 تهران تاکید می کند، کمتر از یک هفته طی جلساتی که با دادستان برگزار شده، دستگاه قضایی حکم خود را مبنی بر ایمن سازی این ساختمان به مالکان و مستاجران این بنای تاریخی داده است اما به رغم ابلاغ این حکم دو ماهی می شود که هنوز مالکان و مستاجران نتوانسته اند برای انجام این کار با هم به توافق برسند.


هر چند مالکان سرقفلی حاضر هستند تا کار مرمت و ایمن یازی ساختمان هر چه زودتر شورع شود، اما اختلاف نظر بین نماینده کفش ملی و رستوران هانی باعث شده تا این کار به تعویق بیفتد!

 

قامت لرزان بنای تاریخی کفش ملی در انتظار تصمیم نهایی میراث فرهنگی / ایمن سازی ساختمان کفش ملی در گرو توافق مالکان/ بی توجهی میراث فرهنگی به ایمن سازی ساختمان های تاریخی ناایمن


زارع، نماینده کفش ملی می گوید: در یکی از جلسات مالک رستوران هانی اعلام کرد که تمایل دارد تا این ساختمان هر چه زودتر فرو بریزد تا با خرید کامل این ملک، بنایی مطابق با معماری قدیمی در ادامه رستوران خود بسازد... حتی یک بار گفت که حاضر است آب پای ساختمان بگیرد تا ساختمان تخریب شود...


هر چند بیان این جمله در جدالی که هنوز بین نماینده کفش ملی و مالک رستوران هانی جلوی شهردار منطقه و خبرنگاران به مذاق مالک رستوران هانی که چند دانگ از ملک کفش ملی را در سال های گذشته خریده است، خوشایند نیست اما او نیز تلویحا به این نکته اشاره می کند که اگر این ساختمان تخریب شود، ساختمان جدید با معماری قدیمی