گزارشی از سیاست مدارانی که شهرداربودند ؛
حمید ناصری؛پژوهشگر وتهران شناس
کد خبر: ۴۲۹۸۴
تاریخ انتشار: ۵۶ : ۱۷ - ۰۶ خرداد ۱۳۹۶
شهرداری حیاط خلوت سیاسیون
مدیریت کلانشهرها با پیچیدگی هایی روبه روست. شهردار کلانشهر به عنوان مدیر اجرایی شهر باید فعالیت ها و ارتباط متعددی با ساختار اداری بیرون از سازمان خود داشته باشد گاه برنامه های پیش روی مدیریت شهری به بیش از ۵۰ محور می رسد و این در حالی است که تهران و این محورها در وظایف وزارتخانه ها محدودتر می شود.

لذا مدیریت کلان شهرها فرایندی است که حرکت و ارتقای شهرداران به سمت های سیاسی را رقم می زند. این اتفاق و رویدادی تکراری در کل کشورهای جهان است چنانچه ژاک شیراک، نخست شهردار کلانشهر پاریس بود و بعد رئیس جمهور فرانسه شد.

درعرف سیاسی کشور ما هم شهردار تهران اگر چه در طراز اداری در مرتبه ای پایین تر از وزارت کشور قرار می گیرد، اما به لحاظ پروتکل سیاسی در تعریف گستردگی حوزه مدیریتش به اندازه چهار وزارتخانه دولت مسئولیت و حجم کار دارد. چنانچه شهرداران تهران در دوره های قبل در جلسات هیأت دولت شرکت می کردند و در واقع، مدیریت کلانشهر تهران هم پست فنی است و هم سیاسی. لذا از این موضوع گریزی نیست که عدم مدیریت واحد شهری، ناخواسته پیوندی را میان دو عرضه دولت و شهری برقرار می کند.
 اما تاریخ شهرداری تهران نشان می دهد عرضه نگاه سیاسی در انتخاب شهرداران تهران تآثیر به سزایی داشته است عمدتا سالهای دهه ۵۰ انتخاب شهردار تهران با پیشنهاد انجمن های محلی و از سوی وزارت کشور و با نظر عالی ترین مقام کشور یعنی شاه و نخست وزیر انجام می شد.

 بعد از تشکیل اولین انجمن رسمی شهر در سال ۱۳۴۷، انتخاب شهردار از جمله اختیارات انجمن بود، اما نظر دربار و نخست وزیر و حتی در برخی از موارد تأثیر صد در صدی بر این انتخاب داشت. در سال ۱۲۸۷ که اولین بلدیه (شهرداری) رسمی پس از تصویب قانون آن تشکیل شد دکتر خلیل خان ثقفی (اعلم الدوله) که پزشک مخصوص مظفرالدین شاه و از رجال بنام و وزیر معارف و صنایع بود به عنوان اولین رئیس اداره بلدیه انتخاب شد.

10 شخصیتی که زندگی سیاسی اش هم از مدیریت اجرایی بود.به دوران رضا خان که باز می گردیم انتخاب کریم آقا بوذر جمهری توسط رضا شاه به سال مدیریت بر اداره بلدیه و توسعه شهر تهران انتخابی کاملا شخصی از سوی شاه بود. انتخابی که در حکم ابلاغی اش از اهمیت پرداختن به نظم، امنیت و نظافت شهر دارلخلافه تهران حکایت دارد.
دوران حکومت محمدرضا شاه و انتخاب شهرداری که با اهمیت ترین وزارت خانه های دولت مانند دارایی را مدیریت می کرد، بر اهمیت این موضوع می افزاید.

 عباسقلی خان گلشائیان ؛شخص اول مالی مملکت  بر مدیریت شهری تهران تکیه زده و بعد از آن برای چند ماهی سرپرستی دولت را در دست می گیرد و عملا رئیس الوزراء می شود، یا شهرداری با سابقه ۸ سال مدیریت شهر به جرم آلودگی هوا، ترافیک اعدام می شود. انتخاب شهرداران با سابقه ای از وکالت مجلس تا وزارت و افزایش اختیارات و مدیریت متمرکز شهر نیازمند تعریفی از مدیریت شهر تهران است که در واقع اهمیت آن را بیشتر به منصه ظهور می رساند.

سوال است که چرا علیرغم این همه مشکلات و به تعریفی درست تر این همه نیاز و بحران مانند آلودگی، ترافیک و ... در شهر تهران طمع دستیابی به مدیریت آن یکی از درگیریها و دغدغه های اصلی جناحها و گروههای سیاسی است؟ بنظر می رسد بهترین پاسخ این است که بگوییم مدیریت شهر تهران آزمون سنجش برای مدیریت کلان شهری است یعنی جناح سیاسی هدایت کننده با تیم اجرایی اداره شهر در معرض آزمونی هستند که فکر می کنند اداره درست این کلانشهر، پله صعودشان برای اداره کشور است.

با این نگاه است که می بینیم استاندار جوان اصفهان برای عبور از بحرانی که در دهه ۶۰ متوجه شهر تهران است، بر صندلی پر حاشیه مدیریت شهر تهران تکیه می زند و پس از نزدیک به یک دهه زمزمه کاندیداتوری او برای ریاست جمهوری به گوش می رسد  و یا استاندار اردبیل که بازمانده انتخابات شورای دوم شهر تهران است مدیریت بر این کلانشهر را عهددار شده و پس از دوسال بر صندلی ریاست جمهوری با حمایت حزب مطبوعش تکیه می زد.

تجربه مدیریت شهری تهران نشان دادن که این سازمان از ابتدای تاسیس مدیریتش در اختیار دولتمردان با سابقه ای بوده که همواره با نظر عالی ترین مقامات کشوری انتخاب می شدند. لذا همین نگاه و ترددهای مالی بسیار زیاد و افسار گسیخته، این سازمان را به نهادی سیاسی و پله ای برای صعود به مرتبه های بالای اجرایی مانند ریاست جمهوری تبدیل کرده است.


نام:
ایمیل:
* نظر:
جدیدترین اخبار
پربازدید
پربحث